International Year of Chemistry [IYC 2011]

Uluslararası Kimya Yılı – 2011

Kimya – hayatımız, geleceğimiz

2011 IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry- Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) girişimiyle önce UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization – Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu) tarafından daha sonra da BM (Birleşmiş Milletler) genel kurulu tarafından Uluslararası Kimya Yılı (International Year of Chemistry-IYC) olarak ilan edildi. 2011 Uluslararası Kimya Yılı (IYC 2011), kimyanın insanlığın refahına katkısını ve kimya alanında elde edilen başarıları tanıtmak için yapılan dünya çapında bir kutlamadır. IYC 2011 “Kimya – hayatımız, geleceğimiz”  sloganıyla her kesimden insana hitap edecek türde etkileşimli, eğlenceli ve de eğitimsel etkinlikler sunacaktır. IYC 2011’in herkesin yerel,  bölgesel ve ulusal seviyede katılımlarıyla küresel bir kutlamaya dönüşmesi amaçlanmaktadır. IYC 2011’in resmi açılış töreni 27-28 Ocak 2011’de Paris’te UNESCO genel merkezinde[i] yapılacak olan bir konferansla, kapanış töreni ise Aralık ayında Brüksel[ii]’de yapılacaktır.

Bilinen bütün maddeler – gaz, sıvı ve katı – kimyasal elementlerden veya bu elementlerin oluşturduğu bileşiklerden meydana gelir. İnsanoğlunun dünyanın yapısını anlama gayretlerinin özünde kimya bilgisi vardır. Bununla beraber yaşayan bütün organizmalar kimyasal reaksiyonlar tarafından kontrol edilmektedir[iii]. Kimya olmasa içecek temiz su elde etmekte veya kirlettiğimiz suları temizlemekte sorun yaşar, çoğu zaman sağlığımızı emanet ettiğimiz ilaçlarımızdan yoksun kalır, yeni yakıtlar üretemez veya gündelik yaşamımızın en önemli bir kısmını işgal eden elektronik malzemelerden yoksun yaşamak zorunda kalırdık[iv]. Kimyanın insanlığa sağladığı bu katkının uluslararası düzeyde kutlanması fikri ilk olarak 2006 yılında IUPAC merkez yönetimi bünyesinde ortaya atılmış ve daha sonra 2007 yılı Ağustos ayında İtalya’nın Torino şehrinde yapılan IUPAC genel kurulunda 2011 yılının Uluslararası Kimya Yılı (IYC 2011) olarak kutlanması fikri kabul edilmiştir. Böyle bir etkinliğin gerçekleşebilmesi ancak UNESCO ve BM desteğiyle olabileceği için Etiyopya’nın girişimiyle UNESCO gündemine taşınmış ve Nisan 2008’de de UNESCO onayı alınmıştır. Buradan sonra BM genel kuruluna getirilen öneri 30 Aralık 2008 tarihinde yapılan 63üncü BM Genel Kurulunda kabul edilerek 2011 yılı resmen Uluslararası Kimya Yılı (IYC 2011) olarak tüm dünyaya duyurulmuştur. Uluslararası Kimya yılı etkinlikleri BM desteği ile IUPAC ve UNESCO önderliğinde planlanmakta ve yürütülmektedir.  Bilindiği gibi daha önce de 2005 yılı Dünya Fizik Yılı[v], 2009 yılı ise Uluslararası Astronomi Yılı[vi] olarak kutlanmıştı. Her iki uluslararası etkinliğin ilgili bilim dallarının tanıtımına oldukça olumlu katkı sağlamış olması kimyacıları da kendi bilim dallarını tanıtma konusunda heyecanlandırmaktadır. Unutulmamalıdır ki 2011 yılı, kimyanın dünya çapında tanıtımının yapılabilmesi için elimizde olan en iyi fırsatlardan biridir.

IYC 2011’in amaçları dört temel başlıkta toplanmıştır.

1. Dünyanın gereksinimlerinin karşılanmasında kimyanın öneminin anlaşılması ve kabul edilmesi için bilinçlendirmeyi arttırmak. Uygulamalı bir bilim olması ve felsefi temelleri sayesinde kimya, bilim dalları içerisinde merkezi bir konuma sahiptir. Bu sayede kimya bilimi dünyanın ve evrenin anlaşılmasında en temel katkıları sunmaktadır. Maddenin yapısında meydana gelen moleküler düzeydeki dönüşümler yiyecekler, giyecekler, boyalar, ilaçlar, yakıtlar vb. doğal veya yapay yollarla elde edilen tüm ürünlerin eldesinde temel role sahiptir. Ayrıca kimya bilimi günümüzün en önemli sorunları arasında yer alan küresel ısınma, giderek artan enerji talebini karşılayabilmek amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin şekilde kullanılabilmesini sağlayacak teknoloji geliştirme, artan dünya nüfusu ve bununla bağlantılı olarak artan gıda ihtiyacının giderilebilmesi için sağlıklı gıda üretimi gibi çok sayıda alanda temel aktör rolündedir.  Fakat bu önem halk nezdinde yeterince fark edilememektedir. IYC 2011 sayesinde kimyanın insanlığın bugün ulaştığı ekonomik, teknolojik ve sosyal refah düzeyine olan katkısının geniş halk kitlelerine tanıtımı etkin bir şekilde yapılabilecektir.

 

2. Gençlerin kimyaya olan ilgilerini arttırmak. Şüphesiz bir bilim dalının geleceği o bilim dalına olan ilgiyle ilişkilidir. Bir bilim dalına ne kadar başarılı ve süper beyinler çekilebilirse o bilim dalının gelişmesi ve ilerlemesi de o denli hızlı ve nitelikli olmaktır. Her ne kadar ülkemizde henüz rekabetçi sınav sisteminden kaynaklı olarak üniversitelerin kimya bölümlerine bir ilginin var olduğu görünse de çok yakın gelecekte şu an dünyada olduğu gibi ülkemizde de kimya gibi temel bilimler başarılı öğrencileri kendilerine çekme sorunu yaşamaya başlayacaktır. Çoğu gelişmiş ülkede gençler ekonomik, teknolojik ve sosyal kalkınmışlığın vermiş olduğu rehavetle genellikle kimya gibi yorucu laboratuar çalışmalarından dolayı bedensel emek ve zihinsel aktivite gerektiren uygulamalı temel bilim dallarından çok kendilerine daha rahat ve kolay para kazanma imkânı sunan bilim dallarına yönelebilmektedirler.  Bu durum kimya biliminin geleceği için bir tehdit olarak kabul edilebilir. Bu amaçla IYC 2011 süresince kimyanın genç nesillere bir meslek olarak gelecekte sunabileceklerinin tanıtımı yapılarak onların kimyaya olan ilgilerinin artırılması ve bu yolla kimya biliminin sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.

3. Kimyanın geleceği için yaratıcı fikirler üretilmesini teşvik etmek. İnsanlığın dünyayı anlama gayretlerinin temelinde kimya yer almaktadır. Kimya ise kendini geliştirmek için büyük ölçüde yaratıcı fikirlere ihtiyaç duymaktadır. Örneğin güneş enerjisinden etkin bir şekilde yaralanabilmek var olan maddelerin bilinenden farklı şekillerde yeniden yapılandırılarak üretilecek yeni materyaller ve bunların yaratıcı tasarımlarla nihai ürünlere dönüştürülmesiyle mümkün olacaktır. Aynı şekilde temiz ve ucuz enerji kaynağı olarak hidrojen üretilmesi, bitkilerden yakıt üretimi, var olan ve her geçen gün yenileri karşımıza çıkan değişik hastalık yapıcı virüs ve bakterilerle mücadele edebilmek için etkin ilaçların üretilmesi gibi birçok ihtiyacımızın çözümü yaratıcı fikirleri gerektirmektedir.

4. Kimyada kadının rolü veya önemli tarihsel olayların kutlanması. 2011 Marie Sklodowska Curie’nin radyum ve polonyum elementlerinin keşfi nedeniyle Nobel ödülü alışının yüzüncü yılına denk gelmektedir. Marie Curie belki de en iyi bilinen kadın bilim insanıdır. Marie Curie’nin bu buluşu, hâlâ günümüzde insanların kimyaya olan ilgilerini canlı tutmaktadır. IYC 2011 boyunca kadın bilim insanlarının kimya bilimine sağladıkları katkılar ön plana çıkarılarak kadınların kimya bilimine olan ilgilerinin de arttırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca 2011 yılı IUPAC’ın başlangıcı olarak kabul edilen Uluslararası Kimya Dernekleri Birliğinin kuruluşunun da yüzüncü yılına denk gelmektedir. Bu sebeple 2011 yılı özel olarak seçilmiş bir yıldır.

IYC 2011 kimyanın, özellikle yaşamımızı kolaylaştırmada ve geliştirmede ne denli yaratıcı bir bilim olduğunu göstermek için iyi bir fırsattır. Konferanslar, sergiler ve gösteriler, yarışmalar, yazılı, görsel ve çevrimiçi basında yer alacak programlar ve etkinlikler ile kimya alanında yapılan araştırmaların yerel, ulusal ve küresel boyutta çevre, yiyecek, su, sağlık, enerji, ulaşım vb. sorunları çözmede ne denli önemli olduğu üzerinde durulacaktır.

Tüm bunlara ilâveten, IYC 2011, uluslararası kimya toplulukları, eğitim kurumları,  sanayi, resmî ve sivil toplum örgütleri aracılığıyla düzenlenecek etkinlikler için de ortak bir platform olmasının yanı sıra,  bu kurumlara fikir verme veya kurumlar arasında fikir alışverişi ortamı oluşturma yoluyla da uluslararası işbirliğini arttırmaya da yardımcı olacaktır.

IYC 2011 boyunca yapılacak etkinlikler her kesimden insana hitap edecek şekilde planlanmaktadır ve küresel web sayfası olan www.chemistry2011.org üzerinden tanıtılmaktadır. Çok sayıda uluslar arası etkinlik arasında en dikkat çekici olanlarından birisi küresel olarak uygulanması planlanan “Küresel Su Deneyi”dir[vii]. Bu deney ile dünyanın en hayati kaynaklarından biri olan su ve onun önemine dikkat çekilmesi planlanmaktadır. Bu deneyle dünyanın her yerinden ilkokuldan üniversiteye kadar her düzeyden öğrencilerin kendi bölgelerindeki su kaynaklarından su örnekleri almaları ve örnekler üzerinde suyun asitliği, tuzluluğu, temizlenmesi, damıtılması gibi değişik deneylerin yapılması planlanmaktadır. Elde edilecek veriler dünya genelinde ortak bir veri tabanında üzerinden paylaşılarak dünyada içilebilir su kaynaklarının kalitesi hakkında küresel ölçüde bir farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır. Deneyle ilgili geniş bilgiye IYC 2011 küresel web sayfası üzerinden erişilebilir. Bunun yanında her ülke kendi içinde değişik etkinlikler planlamakta ve kendi ulusal IYC 2011 web sayfaları aracılığıyla tanıtmaktadırlar[viii].

Ülkemizde IYC 2011’in kutlanması ile ilgili olarak değişik kurumlar planlamalar yapmaktadırlar. Bunlar arasında Kimya Sektör Platformu[ix] ve IUPAC’ta ülkemizi temsil eden Türkiye Kimya Derneği[x] yer almaktadır. Her iki organizasyon da açmış oldukları web sayfaları üzerinden etkinliklerini tanıtmaktadırlar. Kimya Sektör Platformu uluslararası açılışa paralel olarak ocak ayında bir basın toplantısıyla IYC 2011’in ülke çapında tanıtımını yapmayı planlamaktadır. Bunun yanında çok sayıda kamu ve özel kuruluş IYC 2011’i etkin bir şekilde kutlamak için çalışmaktadır.  Örneğin 26 Haziran – 2 Temmuz 2011 tarihlerinde Atatürk Üniversitesi ve Türkiye Kimya Derneği tarafından 25. Ulusal Kimya Kongresi[xi] ve 5-8 Temmuz tarihlerinde yine Atatürk Üniversitesi, Milli Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Kimya Derneği tarafından 2. Ulusal Kimya Eğitimi Kongresi[xii] Erzurum’da düzenlenecektir. Ülkemizde düzenlenecek diğer etkinliklere ise ilgili kurumların web sayfalarından erişilebilir.

Doç. Dr. Mustafa SÖZBİLİR

IUPAC Kimya Eğitimi Komitesi Yürütme Kurulu Üyesi ve Uluslararası Kimya Yılı Eğitim Komitesi Eşbaşkanı

İletişim:

Atatürk Üniversitesi
Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi
Kimya Eğitimi Ana Bilim Dalı 25240-Erzurum
Tel: 0 442 231 4005
Email: sozbilir[at]atauni.edu.tr

[i] IYC 2011 – International Launching Ceremony http://www.chemistry2011.org/participate/activities/show?id=1 [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[ii] IYC Closing Event http://www.chemistry2011.org/participate/activities/show?id=4 [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[iii] International Year of Chemistry – 2011 Prospectus. http://www.chemistry2011.org/assets/42/IYC_prospectus.pdf [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[iv]Pienta, N.J. (2011). International Year of Chemistry: An Educational Opportunity. Journal of Chemical Education, 88(1), 1-2.

[v] The world physics year. http://www.wyp2005.org [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[vi] The International Year of Astronomy. http://www.astronomy2009.org [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[vii] Water–A Chemical Solution: A Global Experiment  http://www.chemistry2011.org/participate/activities/show?id=92 [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[viii]Toolkits for National Chemistry Weeks. http://www.chemistry2011.org/participate/activities/show?id=61 [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[ix] Kimya Sektör Platformu IYC 2011 ulusal web sayfası. http://www.ksp-kimya2011.org [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[x] Türkiye Kimya Derneği IYC 2011 ulusal web sayfası http://www.uluslararasikimyayili2011.org.tr [Erişim Tarihi: 20.12.2010].

[xi] 25. Ulusal Kimya Kongresi http://kimya2011.atauni.edu.tr

[xii] II.Ulusal Kimya Eğitimi Kongresi http://ukek2.atauni.edu.tr

Kimyanın tanıtımı ve insanlığa katkılarını kutlamak için el ele verelim. Bu fırsatı değerlendirelim. Haydi tüm kimyacılar MADEM GELDİK DÜNYAYA ÇALIŞALIM KİMYAYA!

IYC 2011 hakkında daha fazla bilgi için lütfen http://iyc2011.wordpress.com linkini ziyaret ediniz.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: